Русский
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Չբանակցվող պայմանագրի անհեռանկար ապագան

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Վերջին երկու տարիներին ՀՀ իշխանության բառամթերքի հիմնական բաղադրիչը պտտվում է «տարածաշրջանային խաղաղության» վերաբերյալ կեղծ թեզի շուրջը։ Ավելին, Նիկոլ Փաշինյանն անընդհատ այս մասին բարձրաձայնում է, թե՛ ներհայաստանյան տիրույթում, թե՛ միջազգային հնարավոր բոլոր հարթակներում։ Նա անընդհատ շեշտում է, թե «խաղաղությունն այլընտրանք չունի» և, որ «հարևանների հետ պետք է լավ հարաբերություն ունենալ»։ Իհարկե, լավ է, երբ հարևանի կամ հարևանների հետ ունես ոչ միայն լավ, այլ խորը և համապարփակ հարաբերություններ, փոխգործակցության, անգամ՝ դաշնակցային մակարդակում: Բայց, առաջին հերթին այդ նույն հարևանը չպետք է մեզ մորթի, սպառնա արմատախիլ անել սեփական հողից և ամենօրյա ռեժիմով ուղղակի սպառնալիք սփռի հանրային տիրույթում։ Սակայն իրականությունն այն է, որ վերջին 2 տարիներին, չնայած նիկոլական զառանցանքների մակարդակին, ՀՀ-ն շարունակում է մարդկային ու տարածքային կորուստներ ունենալ, իսկ Նիկոլը՝ խաղաղության դրոշակակրի կեցվածքով, շարունակում է պատրանք վաճառել մեզ։

Խաղաղության պայմանագրի հետ կապված՝ հերթական հարթակն այս անգամ խորհրդարանն էր․ նախօրեին 2024-ի պետբյուջեի քննարկման ժամանակ Փաշինյանը հայտարարել է, թե․ «Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման և խաղաղության պայմանագրի ստորագրման երեք հիմնական սկզբունքները համաձայնեցված են»,-ապա հավելել, որ «եթե կողմերը հավատարիմ եմ մնում այդ համաձայնեցված սկզբունքներին, խաղաղության և հարաբերությունների կարգավորման պայմանագրի ստորագրումը դառնում է իրատեսական»։

Տվյալ դեպքում հատկանշական է, թե որոնք են այդ երեք սկզբունքային կետերը․ առաջինը միմյանց՝ 29,800 և 86,600 քառակուսի կիլոմետրանոց տարածաքային ամբողջականության ճանաչումը, երկրորդ՝ կողմերը համաձայնվում են դելիմիտացիա իրականացնել Ալմաթայի հռչակագրի հիման վրա (սա իր հերթին նշանակում է, որ ԽՍՀՄ ժամանակ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև տեղի ունեցած ադմինիստրատիվ սահմանները դարձել են պետական սահմաններ), իսկ երրորդ սզբունքով, ըստ Նիկոլի, բացվում են տարածաշրջանային կոմունիկացիաները կողմերի ինքնիշխանության իրավազորության հիման վրա և այդ կոմունիկացիաները գործելու են փոխադարձության և հավասարության հիմունքներով։

Այնուհանդերձ, ինչքան էլ Փաշինյանը վստահորեն խոսում է «հայ-ադրբեջանական խաղաղության պայմանագրի» մասին, փաստ է, որ այս պահին բանակցային բնականոն գործընթաց չկա, քանի որ երկու կողմերն էլ հրաժարվում են հանդիպումներից, առաջինը՝ Արևմուտքում, երկրորդը՝ Բիշքեկում: Դա իր հերթին վկայում է, որ ինչ-որ կարևոր հարցում կամ հարցերում չկա փոխըմբռնում։ Ավելին, երբ չկա փոխըմբռնում, բանակցային օրակարգը ևս կարող է զրոյացվել կամ բովանդակությունը փոփոխվել, եթե բանակցություններն Արևմուտքից տեղափոխվեն մեկ այլ մայրաքաղաք։

Ի դեպ, բնավ պատահական չէ, որ անընդհատ  Փաշինյանն ակնարկում է, նշում է, թե կա ճանապարհային քարտեզ, կան համաձայնեցված սկզբունքներ, սա ասվում է, քանի որ կա մտավախություն, որ այն կարող է կորսվել: Երևի թե այդ օրակարգը վերջինիս համար չափազանց կարևոր է, միևնույն ժամանակ, սակայն, Ադրբեջանը չի ցանկանում այս պահին բանակցել այդ օրակարգով կամ այդ բանակցային հարթակում, ինչը նշանակում է, որ այն, ինչ համաձայնեցվել է, կարևոր չէ ադրբեջանական կողմի համար, քանի որ Ադրբեջանը բանակցություններն իր համար այնպես կազմակերպեց, որ փուլ առ փուլ հասավ իր նպատակներին։

Ադրբեջանի համար, Արցախի հարցի լուծումից հետո, կարևորը ճանապարհների հարցն էր և միջանցքը, այս հարցում հասկանալի չդարձավ, թե ինչպես ձևավորվեցին դիրքորոշումները և ներկայումս ի՞նչ դիրքորոշում ունի Ադրբեջանը, քանի որ ճանապարհ է բացվում Իրանի հետ: Հասկանալի չէ՝ Ադրբեջանը հրաժարվե՞լ է այդ գաղափարից, թե՞ ոչ, սա էական է՝ հասկանալու համար, թե Ադրբեջանն ինչ է ակնկալում տարածաշրջանային միջնորդական հարթակներից։ Ստեղծված իրավիճակում շատ կարևոր է ու առանցքային, որպեսզի տարածաշրջանային զարգացումները, հատկապես հիմա, երբ իսրայելապաղեստինյան պատերազմն ընթացքի մեջ է, պետք է դիտարկել այդ ենթատեքստում։ Շատ կարևոր է նաև, թե ի՞նչ հայտարարություններ են անում Իրանն ու Թուրքիան, ինչպե՞ս են դիտարկում այս հարցում Արևմուտքին և տարածաշրջանում ինչպե՞ս են կազմակերպվում Արևմուտքի դեմ՝ այդ թվում նաև ՌԴ-ն։ Սա չի կարող չանդրադառնալ կողմերի դիրքորոշումների վրա, Ադրբեջանը ևս դիրքավորվում է հարավկովկասյան տիրույթում, իսկ Նիկոլը, ակնհայտ է, որ այս ամենը տեսնում է բացառապես արևմտյան սոուսով։

Արմեն Հովասափյան

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Погода в Армении Артем Оганов с коллегами из разных стран написал научную статью и проведет онлайн-школу по методу «Uspex» Мирный договор между Ереваном и Баку обеспечит мир и стабильность в регионе: глава Минобороны Турции Грант Гулканян стал одним из победителей в соревнованиях по боксу на призы главы города Невинномысска Армянские гимнасты стали победителями онлайн-турнира Platinum League Online Россия ударила рекордным количеством дронов по Украине Трамп пообещал пошлины в 25% на все товары из Мексики и Канады Brent подорожала до $73,28 за баррель Мэрия Еревана придумала новый способ доставить неудобство жителям Netflix покажет первые два эпизода «Сто лет одиночества» Габриэля Гарсиа Маркеса в Гаване Между Николом Пашиняном и Араратом Мирзояном «пробежала черная кошка»? «Паст»Своеобразная «концепция» «борьбы» с преступностью: «Паст»Молодежные организации IUSY и YES потребовали от Азербайджана освободить армянских пленныхАрмения не примет участия в саммите ОДКБ в АстанеЮные армянские гимнастки из Серпухова завоевали золото на первенстве городского округаКанадского журналиста не впустили в Турцию за критику Азербайджана и публикации о событиях в Арцахе В Риме прошла научная конференция, посвященная защите святынь Арцаха Дудукист Виталий Погосян выступит в симфоническом шоу Hans Zimmer’s UniverseРекордный долгожитель Олимпийских игр: Хэйг Прист«Единственный Западный Азербайджан находится на территории Ирана»: посол ФранцииПоказом фильма «Месье Азнавур» открылся 27-й Пражский кинофестиваль французских фильмовИзделия армянских мастеров представлены на Рождественской ярмарке Шпиттельберга в ВенеФонд «Музыка во имя будущего» предлагает талантливым молодым музыкантам стать участниками программы «Образовательная поездка в Дубай»Генрих Мхитарян начал писать автобиографиюМинистр окружающей среды Канады Стивен Гилбо призвал к освобождению армянских заключенных, незаконно удерживаемых в АзербайджанеКто станет депутатом? «Паст»Очередная «шустрость» свалить на других собственные ошибки: «Паст»Даст ли ход «папкам», или удовлетворится увольнением? «Паст»В списке основных налогоплательщиков также есть грузоперевозчики: «Паст»Уголовное преследование в отношении предпринимателей продолжается: «Паст»Ожидать эскалации нужно всегда: Алексей АнпилоговАрмения – лидер среди стран СНГ по дороговизне услуг заведений общепитаМИД Армении прокомментировал заявление посла США в Баку об управлении трансграничными водными ресурсамиСтоимость биткойна приближается к 100 тыс. долларовКурс доллара к рублю в ходе торгов впервые с марта 2022 года превысил 103 рубляБельгийские политики и парламентарии направили заявление правительствам Азербайджана и БельгииМы призываем Азербайджан и Армению не упустить эту историческую возможность: Хакан ФиданАрмянские борцы завоевали одну серебряную и две бронзовые медали на Чемпионате мира по борьбе среди военнослужащихРоссия впервые нанесла удар по военному объекту Украины новейшей баллистической ракетой «Орешник» с гиперзвуковой боевой частьюЮнибанк первым в Армении выпустил субординированные облигацииВ Армении сократят помощь для арцахских беженцевАрмянский предприниматель строит новую канатную дорогу на горной вершине КрымаОванес Чрагян из города Армавир стал победителем Первенства мира по универсальному боюПалата депутатов Люксембурга потребовала от Баку немедленного освобождения незаконно заключенных лицАвантюризм кадровых движений: «Паст»Нынешняя власть Армении - факелоносец антиармянской повестки дня: «Паст»Как собираются лишить эту власть возможности получить мандат в будущем? «Паст»«В стране существует большая коррупция, во главе которой стоит Никол Пашинян»: «Паст»Примечательное предложение: физические лица могут получить грант в размере 1 миллиона, а общественные организации – в размере 3 миллионов российских рублей: «Паст»Концерт к 155-летию со дня рождения Комитаса прошел в Краснодарской филармонии им. Пономаренко
Самое популярное