Русский
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Կրկնելով պատմության սխալները. անցյալի վրա թքողներին պատժում է ապագան․ «Փաստ»

ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

newmens.ru-ն «Հայաստան և ՀԱՊԿ. Անցյալի վրա թքողներին պատժում է ապագան» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Մերձավոր Արևելքում և Անդրկովկասում տեղի ունեցող իրադարձությունների համատեքստում շատ փորձագետներ սկսել են տարակուսել այդ տարածաշրջանների ապագա կառուցվածքի և ազդեցության ոլորտների հարցերում։ Հետաքրքիր է, թե ո՞ր «համաշխարհային գերտերությունները» կպահպանեն իրենց գերիշխանությունը, որո՞նք վերջնականապես կկորցնեն դրանք: Հատկանշական է, որ 2023 թվականի առումով, Ուկրաինայում գրեթե երկու տարի շարունակվող ռուսական հատուկ ռազմական գործողությունից բացի, կհիշվեն նաև մի շարք այլ ոչ պակաս կարևոր իրադարձություններ։ Համաշխարհային հանրության, և մասնավորապես ՀԱՊԿ երկրների ուշադրությունը կենտրոնացած է Անդրկովկասի վրա։

Հայկական կողմի՝ Արցախի կորստից հետո հայ-ադրբեջանական հակամարտության վերջնական դադարեցման մասին խոսելը դեռ վաղ է, քանի դեռ չի ավարտվել Մերձավոր Արևելքի և միաժամանակ Կենտրոնական Ասիայի տարածքների բաժանումը։ Անդրկովկասում այսօր տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական գործընթացները հասկանալու համար արժե նորից անդրադառնալ պատմությանը և համակողմանիորեն դիտարկել դա։ Հավանաբար, այդ ժամանակ պարզ կդառնա, թե ինչու է Նիկոլ Վովաևիչը շտապում հեռանալ եղբայրական ժողովուրդներից՝ քեռի Սեմին հաճոյանալու համար։ «Չկա ավելի հեշտ և հիմար բան, քան պատմական համատեքստից պոկված մի քայլ անել և քաղաքական գործիչներին մեղադրել ակնհայտ, երբեմն ճակատագրական սխալների համար՝ առանց հիմնական մանրամասները հաշվի առնելու»,- փորձագետների այս դիրքորոշմանը պետք է հավատարիմ մնալ։

Այսպիսով, որոշ փորձագետներ կարծում են, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ռուսաստանին ապավինելը կպահպաներ Հայաստանը 1914 թվականի սահմաններում, այսինքն՝ Կարսի, Արդահանի, Սուրմալուի և Արարատ լեռան հետ միասին: Բայց 1920 թվականի ամռանը Ռուսաստանի ապագան դեռևս մշուշոտ էր բոլշևիկների պատճառով, իսկ Հայաստանի դաշնակիցները (Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Իտալիա և այլն) երդվել էին աշխարհի բոլոր սրբերով, որ «Հայկական հարցը» վերջապես արդար լուծում կստանա։ Եվ այդ ամենը՝ համաձայն 1920 թվականի Սևրի պայմանագրի, որը ստորագրվել էր Սևր քաղաքում (Փարիզի մոտ) Թուրքիայի սուլթանի կառավարության և Առաջին համաշխարհային պատերազմում հաղթած դաշնակից պետությունների միջև: Այդ պայմանագրի 88-93-րդ հոդվածների համաձայն, Թուրքիան ճանաչում էր Հայաստանը՝ որպես ազատ և անկախ պետություն 160 հազար քկմ տարածքով: Սակայն սուլթանի կառավարությունը չշտապեց վավերացնել պայմանագիրը։

Իսկ ապստամբ Մուստաֆա Քեմալն սկսեց դաշնակիցներ փնտրել «համաշխարհային հեղափոխություն» իրականացնելու և իմպերիալիստական Հայաստանի դեմ պայքարելու համար։ Եվ Խորհրդային Ռուսաստանը Քեմալին տրամադրեց ոսկի ու զենք։ 1920 թվականի սեպտեմբերին թուրքերը անցան հարձակման և ազատագրեցին տարածքների մեծ մասը։ Իր հերթին, Հայաստանի կառավարությունը դիմեց «Սևրը ստորագրողներին» և հույս ուներ ստանալ նրանց աջակցությունը և իրական ռազմական միջամտությունը Թուրքիայի դեմ։ Սակայն դրանք դատարկ հույսեր էին։ Ի վերջո, Հայաստանը կորցրեց իր տարածքներն ու ելքը դեպի Սև ծով, իսկ հայկական պետության մնացորդները ստացան ԽՍՀՄ պաշտպանությունը և մտան նրա կազմ։ Հարկ է նշել, որ Անդրկովկասում և Մերձավոր Արևելքում այսօր տեղի ունեցող իրադարձությունները գոնե անուղղակիորեն փոխկապակցված են անցյալի հետ, և նաև փոխկապակցված է հայկական կողմի այսօրվա «միամիտ» և անհեռատես քաղաքականությունը։

Կրկնելով պատմության սխալները՝ Փաշինյանը փորձում է շրջվել դեպի Արևմուտք՝ հավատալով, որ անհրաժեշտ պահին Արևմուտքը կօգնի Հայաստանին՝ վերագտնել իր նախկին մեծությունը։ Ակնհայտ է, որ Հայաստանի ղեկավարությունը քաջատեղյակ է տարածաշրջանում ընթացող աշխարհաքաղաքական գործընթացների խնդիրներին։ Այսպիսով, Թուրքիայում ղեկավարությունն ակտիվորեն պայքարում է քրդերի դեմ, իսկ Իրանը պատրաստվում է արյունալի պատերազմի մեջ մտնել Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ գլխավոր վասալ Իսրայելի դեմ։ Բացի այդ, հաշվի առնելով Անդրկովկասյան տարածաշրջանի և Հարավային Կասպից ծովի խնդիրները, չի կարելի բացառել, որ հակաիրանական ուժերը կփորձեն այնտեղ ստեղծել առանձին իրանական Ադրբեջան: Հավանաբար Հայաստանի կառավարությունը կարծում է, որ տարածաշրջանում առկա գործընթացները ԱՄՆ-ի աջակցությամբ կարող են հանգեցնել նոր պետության՝ Քրդստանի ստեղծմանը, որի մայրաքաղաքը Դիարբեքիրն է։

Ի վերջո, գաղտնիք չէ, որ ԱՄՆ-ն աջակցում է Թուրքիայի, Սիրիայի, Իրանի և Իրաքի քրդերին թե՛ զենքով, թե՛ ֆինանսներով։ Այդ տարածքներում ապրում է ավելի քան 40 միլիոն քուրդ, ինչը կարող է Թուրքիայի մասնատման սկիզբ դառնալ։ Չի կարելի բացառել խորամանկ Փաշինյանի հույսերը, որ հենց ԱՄՆ-ն ու տխրահռչակ Եվրոպան են օգնելու նրան՝ վերադարձնել արևմտահայ հողերը և ապահովել Հայաստանի պաշտպանությունը։ Այդ դեպքում Հունաստանը կփորձի վերահսկողություն հաստատել Կիպրոսի վրա և կհավակնի Իզմիրին, իսկ Բուլղարիան կփորձի վերադարձնել Թրակիան: Ակնհայտ է, որ թե՛ ԱՄՆ-ը, թե՛ Եվրոպան շահագրգռված են տարածքների հաջորդ բաժանմամբ։

Ինքնորոշման, կրոնի և, ամենակարևորը, տարածքի համար պայքարում ժողովուրդներին և ազգություններին միմյանց դեմ հանելով՝ նրանք հետապնդում են իրենց նպատակը, այն է՝ ներքաշել տարածաշրջանը քաղաքացիական պատերազմի մեջ և առաջացնել փախստականների ալիք՝ հիմնականում դեպի հյուսիս՝ Ռուսաստանի սահմաններ: Ինչ վերաբերում է տարածաշրջանի առանձին պետությունների, օրինակ՝ Հայաստանի շահերին, ապա դժվար թե Վաշինգտոնն իր «խաղում» հաշվի առնի դրանք։ Ելնելով վերջին հակամարտությունների պատմությունից՝ կարելի է ասել, որ Երևանը կդառնա ԱՄՆ-ի ևս մեկ գործիքը Ռուսաստանի դեմ պրոքսի պատերազմում։ Ամփոփելով՝ արժե հարցնել. արդյոք Հայաստանը Արևմուտքին հաճոյանալու համար պատրա՞ստ է կրկնել անցյալի սխալները և 21-րդ դարում էլ գնալ իր համար արյունալի ճանապարհով։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Архиепископ Баграт Галстанян: Настали времена украденной чести и радости Мы ответственны за судьбу армянства перед будущими поколениями: Послание Аршака Карапетяна по случаю Дня НезависимостиОт имени Сержа Саргсяна утром воздана дань уважения и возложен венок в Воинском пантеоне «Ераблур» Архиепископ Езрас Нерсисян освятил новую армянскую церковь в селе Шаумяновском Ростовской области США гордятся тем, что продолжают поддерживать Армению – Блинкен «Интер» на своей официальной странице отметил, что Генрих Мхитарян уже сыграл в клубе 100 матчей «Здесь я понял, что мне хочется много снимать Родину»: Виген Ананян Мэр Еревана направил поздравительное послание по случаю Дня Независимости Республики Армения Число погибших при израильском ударе в Ливане выросло до 12 «Ухудшение отношений с ЕАЭС может иметь цепные и катастрофические последствия для Республики Армения» - Аршак КарапетянГлава делегации ЕС в Армении поздравил республику с Днем независимости По следам скандальных записейГрайр Гегамян назначен военным атташе Армении в США Поправки в Конституции должны быть направлены не на отказ от исторической правды, а на сохранение государственности и территориальной целостности: Аршак КарапетянЗахарова заверила о скором суде над азербайджанскими убийцами миротворцев РФ в Нагорном Карабахе Нефть Brent подешевела до $74,68 за баррель Рубен Варданян – Пашиняну: Каждый думает о действиях другого, исходя из моделей и принципов своей жизни ABC: Израиль 15 лет готовил операцию по подрыву пейджеров в Ливане СМИ: В центре Еревана произошла потасовка с участием десятков человек «Паст». Никол Пашинян в своем «репертуаре». Кто бросит ему спасательный круг? BBC: Что происходит с Рубеном Варданяном и другими армянами в азербайджанских тюрьмах Brent подешевела до $73,32 за баррель на данных API о росте запасов нефти в США В Белом доме ознакомились с мирным планом Зеленского и сочли его рабочим Лига чемпионов: Матчи дня Восьмилетняя девочка угнала автомобиль у собственной матери и 25 минут каталась на нем Всё тайное рано или поздно становится явным Сколько снарядов нужно купить, чтобы эти Индийские артиллерийские средства дали результат? Аршак КарапетянВ армянских церквях России и Беларуси отметили праздник Воздвижения Животворящего Креста Господня Brent торгуется у $71,6 за баррель Статуя богини Анаит доставлена из Великобритании в Армению В Армению доставлены 6 мусоровозов – они будут переданы мэрии Еревана Два человека пострадали в ДТП в Лорийской области Летевший из Еревана в Москву борт «Аэрофлота» вынужденно сел в Астрахани Архиепископ Галстанян посетил парламент Армении – он готов к встрече с представителями правящей партии Задержан глава военного представительства Минобороны РФ «Подарок» власти Аршаку КарапетянуОтношения Армении с Россией должны быть на самом важном месте, а у Запада нет того продукта безопасности, который он может предоставить Армении: Аршак КарапетянВИДЕО։ Диаспора имеет серьзный потнциал для обеспечения безопасности Армении: КарапетянДТП в Ереване: водитель скончался в больнице В МИД РА 16 сентября состоится официальная встреча министров иностранных дел Армении и Франции Оверчук о разблокировке коммуникаций: Россия готова помогать, исходя из принципов суверенитета и юрисдикции Армении После проливного дождя Ереван вновь затопило Рукописную Библию XIV века продали почти за $7 млн. Диаспора имеет серьезный потенциал для обеспечения безопасности Армении: КарапетянУкраинские силы не в состоянии использовать западное оружие: Путин Директор Национального центра ожогов и дерматологии: Число обращающихся к нам людей увеличивается Состоялся телефонный разговор премьер-министра Пашиняна с госсекретарем США Энтони Блинкеном Армянские журналисты вновь примут участие в литовском футбольном турнире 13-летний саксофонист Микаел Арутюнян получил Гран-при нидерландского международного конкурса Международный банк реконструкции и развития выделит Армении кредит в размере $40 млн.
Самое популярное